گفتار و زبان

آپراکسی گفتار، اکتسابی و کودکی: آنچه باید بدانید

آپراکسی گفتار (AOS) نوعی اختلال گفتاری است که در آن فرد در گفتار مشکل دارد. فرد مبتلا به آپراکسی گفتار می‌داند چه چیزی می‌خواهد بگوید، اما به سختی می‌تواند لب‌ها، فک یا زبان خود را به شیوه‌مناسبی برای گفتن آن حرکت دهد.

برای صحبت کردن، مغز شما باید یک پیام به دهان شما بفرستد. آپراکسی گفتار بر مسیرهایی از مغز تأثیر می‌گذارد که در برنامه‌ریزی و هماهنگی حرکات لازم برای گفتار نقش دارند. به همین دلیل پیام‌های مغز به درستی به دهان انتقال نمی‌یابند.

انواع آپراکسی گفتار

دو نوع اصلی آپراکسی گفتار وجود دارد.

آپارکسی گفتار کودکی. این نوع آپارکسی از بدو تولد وجود دارد و در دوران کودکی تشخیص داده می‌شود. ژنتیک ممکن است در این اختلال نقش داشته باشد و به نظر می‌رسد بیشتر از دختران، پسران را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

آپراکسی گفتار اکتسابی.هرکسی ممکن است به این نوع آپراکسی مبتلا شود، اما معمولاً در بزرگسالان دیده می‌شود و در اثر آسیب به مغز توسط عاملی مانند سکته مغزی، تروما یا تومور مغزی ایجاد می‌شود.

علائم آپراکسی گفتار چیست؟

مهم است که به یاد داشته باشید که آپراکسی گفتار بیماری پیچیده‌ای است و شدت و علائم آن از فردی به فرد دیگر متفاوت است.

در بعضی از افراد ممکن است بسیار خفیف باشد و فرد فقط با چند صدا یا کلمه مشکل داشته باشد. در موارد شدیدتر ممکن است شخص مشکلات زیادی در گفتار خود تجربه کند.

از طرفی بعضی از افراد ممکن است تعداد کمی از علائم آپراکسی گفتار را داشته باشند، درحالی‌که در برخی افراد علائم بسیاری دیده می‌شود.

مقاله مرتبط
دیر صحبت کردن کودک | اگر کودک 2 ساله شما هنوز صحبت نمی‌کند، به چه معناست

علائم آپراکسی گفتار دوران کودکی

این موارد برخی از علائم آپراکسی گفتار دوران کودکی است:

  • تأخیر در اولین کلمات
  • توانایی تولید تنها تعداد محدودی از انواع مختلف صداها
  • هجاها یا اصواتی که به ترتیب صحیح در کنار هم قرار نمی‌گیرند
  • گفتن کلمه‌ای یکسان به روش‌های مختلف
  • مکث طولانی بین صداها یا مشکل در حرکت بین اصوات و هجاها
  • تشدید گذاشتن روی هجای نادرست یک کلمه یا استفاده از تأکید برابر برای همه هجاها
  • تشدید گذاشتن روی هجای نادرست یک کلمه یا استفاده از تأکید برابر برای همه هجاها
  • داشتن مشکل بیشتر با کلمات طولانی‌تر
  • مشکل در تقلید آنچه دیگران می‌گویند
  • لزوم حرکت دادن چندین باره لب‌ها، فک یا زبان برای تولید یک صدا
  • به نظر می‌رسد زبان گفتاری را بهتر از آن‌که بتواند صحبت کند، درک می‌کند

علائم آپراکسی گفتار اکتسابی

بسیاری از علائم آپراکسی گفتار اکتسابی مشابه علائم آپراکسی گفتار دوران کودکی است. برخی از این علائم می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • سرعت گفتار کمتر
  • اعوجاج اصوات که می‌تواند شامل افزودن یا جایگزینی صدا نیز باشد
  • مکث طولانی بین هجاها
  • تشدید گذاشتن برابر برای تمام هجاها در یک کلمه
  • نیاز به چندین بار حرکت دادن لب‌ها، فک یا زبان قبل از صحبت کردن

علل آپراکسی گفتار

علل آپراکسی گفتار دوران کودکی

محققان به‌طور کامل نمی‌دانند که چه عواملی باعث آپراکسی گفتار در کودکان می‌شود. آن‌ها فکر می‌کنند علت ممکن است ژنتیکی باشد و ممکن است مربوط به رشد کلی زبان یا مشکلی در سیگنال‌های مغز که به عضلات مورد استفاده در گفتار ارسال می‌شوند، باشد.

در برخی موارد، این اختلال ممکن است به‌عنوان بخشی از یک اختلال بزرگتر و پیچیده‌تر رخ دهد، ازجمله:

  • اوتیسم
  • صرع
  • فلج مغزی
  • گالاکتوزمیا (galactosemia)
  • اختلال عصبی‌عضلانی

آپراکسی گفتار دوران کودکی ممکن است در خانواده‌ها اتفاق بیفتد. بسیاری از کودکانی که مبتلا به این بیماری هستند، یکی از اعضای خانواده‌شان اختلال ارتباطی یا ناتوانی یادگیری دارد. به نظر می‌رسد این بیماری پسران را بیش از دختران تحت تأثیر قرار می‌دهد.

علل آپراکسی گفتار اکتسابی

آپراکسی گفتار اکتسابی می‌تواند هرکسی را تحت تأثیر قرار دهد، اما بیشتر در بزرگسالان رخ می‌دهد و معمولاً در اثر آسیبی ایجاد می‌شود که به قسمت‌هایی از مغز که مسئول برنامه‌ریزی حرکت عضلات لازم برای گفتار هستند، آسیب می‌رساند.

در این قسمت شایع‌ترین علل آمده است:

  • سکته مغزی
  • آسیب سر در اثر ضربه
  • تومور یا ترومای جراحی
  • بیماری‌های نورودژنراتیو

این بیماری ممکن است همراه با سایر بیماری‌ها، مانند دیس‌آرتری و آفازی، بروز کند.

برای کسب اطلاعات بیشتر درمورد هردو نوع آپراکسی گفتار و نحوه تشخیص و درمان آن‌ها، ادامه مقاله را بخوانید.

مقاله مرتبط
گفتاردرمانی

آپراکسی گفتار چگونه تشخیص داده می‌شود؟

آسیب‌شناس گفتار و زبان (SLP) برای تشخیص و درمان آپراکسی گفتار، در کودکان و در بزرگسالان فعالیت می‌کند. با توجه به این‌که علائم آپراکسی گفتار ممکن است در افراد مختلف متفاوت باشد، تشخیص آن دشوار است.

علاوه بر گرفتن تاریخچه پزشکی، آسیب‌شناس گفتار در جستجوی وجود گروهی از علائم خواهد بود که می‌تواند نشانه آپراکسی گفتا رباشد. او همچنین برای رد سایر اختلالات مانند آفازی، ضعف عضلانی یا اختلالات شنوایی تلاش خواهد کرد.

تشخیص آپراکسی گفتار دوران کودکی

آسیب‌شناس گفتار و زبان می‌تواند از روش‌های مختلفی برای ارزیابی این‌که آیا کودک شما آپراکسی گفتار دوران کودکی دارد یا نه، استفاده کند. آسیب‌شناس گفتار فرزند شما ممکن است:

  • از کودک شما بخواهد که یک کلمه یا هجا را چندین بار تکرار کند
  • از کودک شما بخواهد که از روی لیستی از کلماتی که طول آن‌ها افزایش می‌یابد، بخواند
  • بررسی کند که کودک شما چگونه صدای واکه یا همخوان خاصی را تولید می‌کند
  • به جریان گفتار کودک شما گوش دهد تا ببیند چگونه بر هجاها و کلمات مختلف تشدید می‌گذارد و یا از یک هجا یا کلمه به هجا یا کلمه دیگر حرکت می‌کند
  • ببیند دیگران چقدر می‌توانند گفتار کودک شما را درک کنند
  • تست‌های شنوایی بگیرد تا مسائل مربوط به شنوایی که می‌توانند در مشکل گفتاری کودک شما موثر باشند را رد کند
  • لب ها، زبان و فک کودک شما را از نظر مشکلات ساختاری یا ضعف عضلانی ارزیابی کند

گاهی برای تشخیص آپراکسی گفتار دوران کودکی، آسیب‌شناس گفتار باید گفتار کودک شما را در یک دوره زمانی، و نه فقط در یک جلسه، ارزیابی کند.

تشخیص آپراکسی گفتار اکتسابی

بزرگسالانی که دچار سکته مغزی یا نوع دیگری از آسیب مغزی شده‌اند ممکن است از نظر آپراکسی گفتار ارزیابی شوند. مشابه فرآیند تشخیصی آپراکسی گفتار دوران کودکی، آسیب‌شناس گفتار و زبان می‌تواند از ارزیابی‌های مختلف برای کمک به تشخیص استفاده کند.

آسیب‌شناس گفتار و زبان شما ممکن است:

  • از شما بخواهد هرگونه مشکل زبانی یا ارتباطی را که داشته‌اید گزارش کنید
  • به نحوه تلفظ و تاکید بر هجاها یا کلمات گوش کند
  • گفتاری را که به‌صورت خودانگیخته تولید می‌کنید را با گفتاری که از شما خواسته می‌شود تقلید کنید مقایسه کند
  • میزان ارتباط کلامی شما را ارزیابی کند
  • ارزیابی کند که آنچه گفته‌اید چقدر قابل درک است
  • لب‌ها، زبان یا فک شما را از نظر ضعف عضلانی که ممکن است در مشکل شما موثر باشد بررسی کند
  • به صدای شما گوش دهد، مثلا آیا خشن، نفس‌آلود یا ضعیف است؟

علاوه بر ارزیابی مهارت‌های ارتباط کلامی شما، آسیب‌شناس گفتار همچنین ممکن است از شما بخواهد وظایفی را که شامل خواندن، نوشتن و حرکات غیرگفتاری است، به‌عنوان بخشی از فرایند تشخیص، انجام دهید.

درمان آپراکسی گفتار چیست؟

کودک مبتلا به آپراکسی گفتار دوران کودکی به درمان احتیاج دارد، زیرا این اختلال معمولاً به‌خودی‌خود بهبود نمی‌یابد. البته برخی از موارد آپراکسی گفتار اکتسابی ممکن است در واقع به‌خودی‌خود بهبود یابد که بهبودی خودبه‌خودی نامیده می‌شود.

درمان آپراکسی گفتار برای کودکان و بزرگسالان، شامل گفتار درمانی است. روش درمانی خاص برای فرد تنظیم می‌شود و در آن، شدت اختلال و مشکلات خاصی که فرد در گفتار دارد نیز در نظر گرفته می‌شود.

  • درخواست چندین بار تکرار یک کلمه یا عبارت مشابه
  • تمرین گفتن هجاها یا کلمات خاص برای کمک به شما در یادگیری حرکت از یک صدا به صدای دیگر
  • نگاه کردن دقیق به نحوه حرکت دهان درمانگر هنگام گفتن کلمات یا عبارات
  • استفاده از نشانه‌های دیداری، مانند تمرین گفتار در مقابل آینه، تا به خود یادآوری کنید چگونه دهان خود را برای گفتن کلمات یا عبارات خاص حرکت دهید

جلسات گفتاردرمانی برای آپراکسی گفتار معمولاً یک به یک است و اغلب اوقات برگزار می‌شود. درصورت پیشرفت ممکن است کمتر برگزار شود. از طرفی تمرین در خانه با اعضای خانواده نیز توصیه می‌شود.

در موارد شدیدتر آپراکسی گفتار ممکن است اشکال جایگزین ارتباطی به‌عنوان بخشی از درمان شما آموزش داده شود. این اشکال جایگزین می‌تواند شامل مواردی مانند حرکات دست یا زبان اشاره باشد که می‌توانید برای برقراری ارتباط با دیگران از آن‌ها استفاده کنید.

چه‌زمانی به پزشک خود مراجعه کنید

آپراکسی گفتار دوران کودکی

در شناسایی هرنوع اختلال گفتاری یا زبانی، مقایسه چگونگی صحبت کردن و برقراری ارتباط کودک با نقاط عطف معمول این مهارت‌ها می‌تواند مفید باشد. انجمن شنوایی، زبان و گفتار آمریکا (ASHA) گایدلاین‌های مفصلی را بر اساس سن ارائه می‌دهد.

با توجه به این‌که شناسایی و درمان زودهنگام آپراکسی گفتار دوران کودکی می‌تواند به کاهش احتمال مشکلات گفتاری طولانی مدت کمک کند، اگر متوجه شدید فرزند شما در صحبت کردن مشکل دارد، حتماً باید به پزشک مراجعه کنید.

آپراکسی گفتار اکتسابی

اگر بزرگسال هستید و متوجه شدید که در صحبت کردن مشکل دارید، حتماً به پزشک مراجعه کنید. بسیار مهم است که شما برای تعیین علت مشکل خود و اطمینان از بدتر نشدن آن مورد ارزیابی قرار بگیرید.

کلام پایانی

آپراکسی گفتار نوعی اختلال گفتاری است که در آن شما می‌دانید چه می‌خواهید بگویید، اما برای حرکت دادن صحیح دهان خود برای گفتن آن، مشکل دارید. این مسئله به دلیل ضعف عضلانی یا آتروفی نیست بلکه به این دلیل اتفاق می‌افتد که سیگنالی که از مغز شما به دهان‌تان ارسال می‌شود، به نوعی مختل یا قطع می‌گردد.

آپراکسی گفتار دو نوع دارد: دوران کودکی و اکتسابی. هردو توسط آسیب‌شناس گفتار و زبان قابل تشخیص و درمان هستند. اگر متوجه شدید که شما یا فرزندتان در صحبت کردن مشکل دارید، حتماً برای اطلاع از علت مشکل خود به پزشک مراجعه کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا